محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )
180
تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )
غرناطه با ابو عبد الله محمد فرزند سلطان ابو الحسن بستهاند نقل كرده و به صراحت مىگويد « ملكه عايشه مادر او » يعنى مادر ابو عبد الله « 14 » . تاريخهايى كه بعدها نوشته شده همه او را عايشه خواندهاند . ولى از تحقيقات تازهاى ه در اسناد سياسى غرناطه به عمل آمده بعضى پنداشتهاند كه نام اين ملكه عايشه نبوده است بلكه نام حقيقى او فاطمه بوده است و نيز دخت سلطان الايسر نيست ، بلكه دخت سلطان الاحنف بوده است . « 15 » البته ما اصل اين اسناد را مورد تحقيق قرار داديم . به طور قطع نمىتوان دريافت كه نام آن شاهزاده خانم چيست . از سوى ديگر آنچه ما را به شك وامىدارد روايت صاحب اخبار العصر است كه او را دخت سلطان الايسر دانسته و راوى اين روايت مسلمانى است معاصر آنها كه براى تحقيق مسلما وسايلى در دست داشته . مورخ قشتالى هم كه او را عايشه خوانده قريب به همان عصر مىزيسته و با شيوخ موريسكيها ( يعنى مسلمانان مسيحى شدهء غرناطه ) ارتباط داشته . مسلما اينان از نام آن شاهزاده خانم - مادر آخرين پادشاهشان كه پدرانشان با او معاصر بودهاند - آگاهى داشتهاند .
--> ( 14 ) . اين مورخ lajavaraC lomraM led siuL است . در كتاب خود انقلاب موريسكيها او را عايشه ناميده . نام كتاب او چنين است : . tipaC , I . biL ( adanarG ed socsiroM sol ed ogitsaC y noilebeR led airotsiH ) XIX IIX ( 15 ) . دوست خاورشناس غرناطى من استاد anecuL ed oceS در مجلهء الاندلس تحقيقى دارد تحت عنوان . 7491 - ll . csaF , llX loV suladnA - lA . lidbaoB ed erdaM anatluS aL و در آن دو سند آورده به زبان عربى . يكى از آنها سند بيع ملكى است به تاريخ سال 852 ه / 1448 م . دومى نيز سند يك معامله است به تاريخ سال 897 ه / 1492 م . از آن اسناد برمىآيد كه سلطان محمد الاحنف را علاوه بر دختر بزرگش ام الفتح دو دختر ديگر بوده است از زن ديگر به نام عايشه و فاطمه يكى از آن دو يعنى فاطمه با سلطان ابو الحسن ازدواج كرد و قريهء صخيره كه ارث ام الفتح شده بود بعد از آن به خواهرش فاطمه منتقل گرديد . فاطمه به هنگام تسليم غرناطه زنده بوده و در سىام اكتبر سال 1492 يعنى بعد از سقوط غرناطه فاطمه كه در آن سند از آن السيده الحره ياد شده قريهء مذكور را به يك شواليهء مسيحى فروخته است به مبلغ دو هزار و پانصد ريال نقره . وكيل او محمد بن مقاتل به نيابت از او اين معامله را تنفيذ كرده است . لوسنا معتقد است كه اين سند قاطع است و مادر ابو عبد الله فاطمه بوده نه عايشه و بنابر آنچه در سند آمده دخت سلطان الاحنف بوده است .